Przez uśmiech do serca. Misja medyczna w Sierra Leone.

Misja „Przez uśmiech do serca”
AC
Andrzej Chmielecki
lekarz dentysta, Poznań, praktyka w Suchym Lesie

Od 23 października do 7 listopada przebywałem na misji medycznej w Sierra Leone, zorganizowanej przez Stowarzyszenie dla Świata pod hasłem „Przez uśmiech do serca”. Towarzyszył mi Piotr Rudziński, kardiolog z Warszawy, z którym znamy się od 20 lat. Poniżej dzielę się relacją z wyjazdu.

Od marzenia do decyzji

Myśl o wyjeździe na misję jako lekarz dentysta pojawiła się w mojej głowie już ponad 15 lat temu, pod koniec studiów. Przez kolejne lata nie było to jednak możliwe: najpierw brakowało mi doświadczenia, później pochłonęły mnie życie rodzinne i rozwijająca się praktyka. Sytuacja zmieniła się w maju tego roku, kiedy zadzwonił do mnie Piotr z propozycją wyruszenia na misję do Sierra Leone. Po krótkiej analizie, jeszcze w trakcie tej rozmowy, idąc za głosem serca, podjąłem decyzję.

Przygotowania

Nie do końca wiedziałem, na co się piszę. Sam wyjazd i praca lekarza na miejscu to jedno, ale przygotowanie misji okazało się równie dużym wyzwaniem. Musiałem przewidzieć każdą ewentualność: jakie dolegliwości mogą zgłosić pacjenci i jakie narzędzia pozwolą mi je rozwiązać. Trudnym zadaniem było też wyliczenie wszystkich materiałów i ich ilości tak, aby nie zabrakło znieczuleń czy igieł. Przygotowanie się do wyprawy było kluczowe, bowiem wiedziałem, że na miejscu nie będzie możliwości zaopatrzenia się w niezbędne wyposażenie.

Praca stomatologa wymaga dużej ilości sprzętu i odpowiedniego fotela. Ksiądz Olgierd, który przebywa w Kambii w Sierra Leone i współorganizował naszą misję, zaopatrzył nas w leżankę oraz agregat prądotwórczy. Mnie, za pośrednictwem Stowarzyszenia dla Świata, udało się zakupić niezbędny sprzęt, w tym przenośny unit stomatologiczny. Dzięki temu wspólnemu zaangażowaniu mogliśmy stworzyć gabinet stomatologiczno-kardiologiczny w warunkach, nazwijmy to, polowych.

Praca w terenie

Gabinet urządzaliśmy m.in. we wsiach oddalonych nawet o półtorej godziny jazdy samochodem terenowym polną drogą przez bujne zarośla. Docieraliśmy do ludzi praktycznie odciętych od cywilizacji, a stanowiska pracy organizowaliśmy w salach lekcyjnych udostępnianych przez szkoły. Jestem dumny z nas wszystkich, że stworzyliśmy warunki, w których można było bezpiecznie leczyć pacjentów.

Dla wielu z nich był to pierwszy w życiu kontakt z lekarzem, ponieważ wyprawa do miasta po pomoc medyczną jest dla nich często nieosiągalna.

Medycyna możliwa w takich warunkach

Najtrudniejsze były sytuacje, w których mając świadomość, że istnieją rozwiązania dużo lepsze dla pacjenta i w Europie są one standardem, musiałem podejmować decyzje, które przede wszystkim miały na celu uwolnić pacjenta od cierpienia. Najczęściej oznaczało to usunięcie zęba. O leczeniu kanałowym czy próbie leczenia głębokiej próchnicy w takich warunkach nie ma mowy. W zdecydowanej większości przypadków moja praca miała więc charakter chirurgiczny.

Szczególnie trudne były dla mnie momenty, gdy cierpienie dotyczyło dzieci. Sytuacje powszechnie spotykane, jak ropień zębopochodny, tam, w Sierra Leone, przez brak dostępu do lekarza, bywają leczone sposobami „tradycyjnymi”.

Historia, której nie zapomnę

Uderzający był dla mnie przypadek dziewięcioletniego chłopca, który trafił do nas po próbie leczenia przez lokalnego szamana. Obrzęk, który pojawił się na twarzy chłopca na skutek ropnia zębopochodnego, został zinterpretowany jako „zła magia” i miał być odczarowany poprzez przyłożenie rozżarzonego narzędzia do twarzy w okolicy obrzęku. Nigdy wcześniej czegoś takiego nie widziałem. Jego stan był bardzo poważny. Dziecko było przerażone, dopiero co sprawiono mu okropny ból, maluch bał się, co go jeszcze spotka.

Gdyby ten chłopiec nie trafił do mnie tego dnia i na skutek mojej decyzji, zaangażowania księdza Olka oraz wsparcia Stowarzyszenia dla Świata nie został przyjęty do szpitala w stolicy, sytuacja prawdopodobnie skończyłaby się tragicznie.

W liczbach wyglądało to następująco:

10 dni pracy
~500 usuniętych zębów
~20 pacjentów dziennie
95% zabiegów to ekstrakcje

W ciągu 10 dni pracy usunąłem wraz z kolegą, stomatologiem z Kambii, który mi pomagał, niemal 500 zębów. Każdego dnia przyjmowałem średnio 20 pacjentów, mój kolega 15–20. Około 95% zabiegów stanowiły ekstrakcje, pozostałe 5% to usuwanie kamienia i wypełnienia.

Na co dzień zajmuję się głównie chirurgią, mam 15-letnie doświadczenie. Nie boję się wyzwań, jednak wysoka temperatura, przekraczająca 30 stopni, oraz brak możliwości ergonomicznego ułożenia pacjenta sprawiały, że po dniu pracy czułem wyraźne zmęczenie. Z drugiej jednak strony świadomość tego, jak ogromne znaczenie i wartość ma wykonywana przeze mnie praca, była dla mnie niesamowitą siłą napędową.

Wdzięczność ponad barierami

Z zawodowego punktu widzenia praca ta bywała chwilami monotonna. Z ludzkiego punktu widzenia wiedziałem, że każda godzina mojej pracy miała ogromną wartość, której nie da się wycenić za pomocą dostępnych powszechnie metod. Okazywanie wdzięczności bywało dla pacjentów niekiedy trudne. Być może wynikało to z odmienności kulturowej, może z lęku wynikającego ze spotkania z lekarzem. Wszak dentystów boją się ludzie na całym świecie!

W oczach swoich pacjentów widziałem jednak ogromną wdzięczność, że ból ustąpił i że ktoś zainteresował się ich losem. Mieszkańcy Sierra Leone, którzy z europejskiej perspektywy mają bardzo niewiele, potrafią cieszyć się całym sobą, gdy coś otrzymają. Taka bezinteresowna pomoc budzi też wspaniałe emocje w osobie, która się nią dzieli.

Zamiast podsumowania

Może to górnolotne słowa, ale to właśnie czynienie dobra i dzielenie się nim czyni nas ludźmi. Jestem szczęśliwy, że wykonuję zawód, który pozwolił mi znaleźć się w Sierra Leone i poprawić jakość życia wielu osobom.

Czuję, że zaangażowanie w charytatywne leczenie pacjentów z tak biednego kraju sprawiło, że sam stałem się lepszym człowiekiem.

Jestem wdzięczny, że stałem się częścią Stowarzyszenia dla Świata.

Dzielmy się dobrem

Serdecznie zachęcam do dzielenia się dobrem. Można to czynić każdego dnia, choćby oferując uśmiech drugiej osobie. Osoby, które chciałyby zaangażować się mocniej, zachęcam do wsparcia organizacji takich jak Stowarzyszenie dla Świata.

Wesprzyj Stowarzyszenie